Όταν ένας έφηβος σταματά να διαβάζει ή αντιστέκεται συστηματικά στη μελέτη, συνήθως δεν πρόκειται για τεμπελιά, αλλά για συνδυασμό παραγόντων: αναζήτηση αυτονομίας, έλλειψη νοήματος σε αυτό που διαβάζει, κόπωση ή απλή αντίσταση στον έλεγχο. Το πρώτο βήμα δεν είναι η πίεση, είναι η κατανόηση του τι πραγματικά συμβαίνει.
Γιατί σταματούν να διαβάζουν οι έφηβοι;
Η εφηβεία είναι περίοδος έντονης αναζήτησης ανεξαρτησίας, και η μελέτη συχνά γίνεται το πρώτο πεδίο σύγκρουσης, ακριβώς επειδή είναι κάτι που ο γονέας παραδοσιακά ελέγχει. Η αντίσταση στη μελέτη μπορεί να είναι στην πραγματικότητα αντίσταση στον έλεγχο γενικότερα.
Ένας ακόμα συχνός λόγος είναι η έλλειψη νοήματος: αν ο έφηβος δεν βλέπει γιατί έχει σημασία αυτό που διαβάζει για τη δική του ζωή ή τους στόχους του, η μελέτη μοιάζει με άσκοπη υποχρέωση. Η κόπωση παίζει επίσης ρόλο: ανάμεσα σε σχολείο, εξωσχολικές δραστηριότητες, κοινωνική ζωή και ύπνο που συχνά δεν επαρκεί, το διάβασμα μπορεί απλώς να μένει τελευταίο στη λίστα προτεραιοτήτων.
Τέλος, η απόσπαση από την τεχνολογία δεν είναι αμελητέος παράγοντας. Δεν είναι όμως πάντα ο βασικός λόγος, συχνά είναι σύμπτωμα και όχι αιτία: όταν κάτι άλλο κουράζει ή αγχώνει τον έφηβο, το κινητό γίνεται πιο εύκολη διέξοδος από τη μελέτη.
Πώς ξεχωρίζω τη φυσιολογική εφηβική απροθυμία από κάτι πιο σοβαρό;
Κάποια απροθυμία για διάβασμα είναι αναμενόμενη σε αυτή την ηλικία και δεν χρειάζεται ανησυχία. Αξίζει όμως μεγαλύτερη προσοχή όταν η αντίσταση δεν είναι περιστασιακή αλλά σταθερή, όταν συνοδεύεται από γενικότερη απόσυρση ή απώλεια ενδιαφέροντος και για άλλα πράγματα που παλιά του άρεσαν, ή όταν επηρεάζει αισθητά τις σχολικές του επιδόσεις για μεγάλο διάστημα.
Αν θέλετε πιο συγκεκριμένα σημάδια για το πότε χρειάζεται παραπάνω υποστήριξη, υπάρχει αναλυτικός οδηγός στο σημάδια ότι το παιδί σας χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη στη μελέτη, που καλύπτει το θέμα σε βάθος.
Τι μπορεί να κάνει ένας γονέας εφήβου;
Η προσέγγιση που δουλεύει σε μικρότερα παιδιά, δηλαδή στενή επίβλεψη και άμεσες οδηγίες, συνήθως φέρνει αντίθετο αποτέλεσμα σε έναν έφηβο. Αυτό που βοηθάει περισσότερο είναι:
- Να δώσετε στον έφηβο περισσότερη ιδιοκτησία στο πρόγραμμά του, αντί να του το επιβάλλετε, ρωτήστε τον πώς θέλει να οργανώσει τον χρόνο του και βοηθήστε τον να το τηρήσει
- Να συνδέσετε τη μελέτη με κάτι που τον αφορά, ακόμα κι αν είναι έμμεσα (π.χ. πώς σχετίζεται με κάτι που θέλει να κάνει στο μέλλον)
- Να αποφύγετε τη συνεχή υπενθύμιση, η μόνιμη πίεση συχνά ενισχύει την αντίσταση αντί να τη μειώνει
- Να επιβραβεύετε τη μικρή πρόοδο, όχι μόνο το τελικό αποτέλεσμα
Πώς μιλάω σε έναν έφηβο που αρνείται να διαβάσει χωρίς να δημιουργήσω σύγκρουση;
Η κουβέντα πιάνει τόπο περισσότερο όταν ξεκινάει με ερώτηση παρά με απαίτηση. Αντί για «γιατί δεν διαβάζεις;», δοκιμάστε κάτι σαν «τι σε δυσκολεύει αυτή την περίοδο με το διάβασμα;». Η πρώτη φράση προκαλεί αμυντικότητα, η δεύτερη ανοίγει συζήτηση.
Αποφύγετε τις συγκρίσεις με αδέρφια ή συμμαθητές, και προσπαθήστε να ακούσετε πρώτα πριν προτείνετε λύση. Πολλές φορές ο έφηβος δεν χρειάζεται συμβουλή, χρειάζεται να νιώσει ότι κάποιος καταλαβαίνει τι περνάει πριν του πείτε τι να κάνει. Αν το θέμα φαίνεται να συνδέεται με άγχος γύρω από εξετάσεις ειδικά, υπάρχει και σχετικός οδηγός για το άγχος του παιδιού πριν τις εξετάσεις.
Πότε χρειάζεται να ζητήσουμε βοήθεια;
Αν η αντίσταση στη μελέτη επιμένει για μεγάλο διάστημα, επηρεάζει σημαντικά τις επιδόσεις ή συνοδεύεται από γενικότερη απόσυρση, αξίζει να μιλήσετε πρώτα με τον εκπαιδευτικό του, που μπορεί να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς είναι ο έφηβος μέσα στην τάξη.
Αν σκέφτεστε επιπλέον υποστήριξη εκτός σχολείου, υπάρχει πλήρης οδηγός στο πώς να επιλέξετε φροντιστήριο για το παιδί σας που μπορεί να σας βοηθήσει να δείτε τις επιλογές σας.
Θέλετε να δείτε πώς μπορεί να βοηθήσει μια πιο δομημένη, υποστηρικτική προσέγγιση; Δείτε πώς λειτουργεί η υποστήριξη στο CEARS+.