Αρχαία Α’ Λυκείου: Πλήρης Ύλη 2025-2026 | Κείμενα & Γραμματική

Η εξεταστέα ύλη των Αρχαίων Α’ Λυκείου για το 2025-2026 παραμένει ίδια με την προηγούμενη χρονιά ως προς τα κείμενα, με βάση το εγχειρίδιο Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι (Ξενοφών, Θουκυδίδης) των Κ. Διαλησμά, Α. Δρουκόπουλου, Ε. Κουτρουμπέλη, Γ. Χρυσάφη. Παρακάτω θα βρεις αναλυτικά κείμενα, εισαγωγή, γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα — ό,τι χρειάζεσαι για να οργανώσεις το διάβασμά σου από την αρχή.

Ποια είναι η ύλη της Εισαγωγής;

Η εισαγωγή καλύπτει δύο από τους σημαντικότερους ιστοριογράφους της αρχαιότητας:

• Κεφάλαιο Β’ — Θουκυδίδης Ολόρου Αλιμούσιος: Η ζωή του, το έργο του (ενδιαφέροντα και ιδέες), η μέθοδός του, η δομή του έργου και ο χρόνος σύνθεσής του, γλώσσα και ύφος.
• Κεφάλαιο Γ’ — Ξενοφών Γρύλλου Ερχιεύς: Η ζωή του, το έργο του (ενδιαφέροντα και ιδέες).

Η εισαγωγή δεν είναι απλώς θεωρητικό υπόβαθρο — εξετάζεται και αποτελεί συχνά πηγή ερωτήσεων που διαχωρίζουν τους καλά προετοιμασμένους μαθητές.

Ποια κείμενα εξετάζονται στον Θουκυδίδη;

Από τις Ιστορίαι του Θουκυδίδη, Βιβλίο 3ο, με θεματικό πυρήνα «Ισχύς και δίκαιο — η “ηθική” του πολέμου»:

 

Ποια κείμενα εξετάζονται στον Ξενοφώντα;

Από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα, Βιβλίο 2ο, με θεματικό πυρήνα «Στρατιωτική υπεροχή και πολιτική κυριαρχία»:

 

Ποια γραμματικά φαινόμενα εξετάζονται;

Τα γραμματικά φαινόμενα διδάσκονται σε άμεση σύνδεση με τα πρωτότυπα κείμενα (κειμενοκεντρική προσέγγιση):

• Φωνηεντόληκτα ουσιαστικά Γ’ κλίσης (μονόθεμα και διπλόθεμα)
• Υγρόληκτα ουσιαστικά Γ’ κλίσης (διπλόθεμα)
• Ανώμαλα ουσιαστικά
• Επίθετα Γ’ κλίσης (φωνηεντόληκτα, αφωνόληκτα, ενρινόληκτα) — κλίση μετοχών
• Ανώμαλα παραθετικά επιθέτων και επιρρημάτων
• Αντωνυμίες κτητικές
• Κλίση συνηρημένων ρημάτων σε -άω, -έω, -όω και σχηματισμός των άλλων χρόνων
• Αόριστος Β’
• Παθητικός Μέλλοντας Α’ και Παθητικός Αόριστος Α’
• Υγρόληκτα και ενρινόληκτα ρήματα — σχηματισμός Μέλλοντα και Αορίστου
• Σχηματισμός Μέλλοντα ρημάτων σε -ίζω
• Σχηματισμός συντελικών χρόνων αφωνόληκτων ρημάτων

Ποια συντακτικά φαινόμενα εξετάζονται;

• Κατηγορούμενο, γενική κατηγορηματική, επιρρηματικό και προληπτικό κατηγορούμενο
• Αντικείμενο άμεσο και έμμεσο, σύστοιχο αντικείμενο, κατηγορούμενο του αντικειμένου
• Απαρέμφατο έναρθρο και άναρθρο, απρόσωπη σύνταξη
• Μετοχές: κατηγορηματική και επιρρηματική, συνημμένη και απόλυτη
• Β’ όρος σύγκρισης
• Ομοιόπτωτοι και ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί
• Επιρρηματικοί προσδιορισμοί (εμπρόθετοι, πλάγιες πτώσεις)
• Παρατακτική και υποτακτική σύνδεση
• Δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις (είδος, εκφορά, λειτουργία)
• Δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις (είδος)
• Υποθετικοί λόγοι (εντοπισμός υπόθεσης – απόδοσης)

Πώς να οργανώσεις τη μελέτη των Αρχαίων στην Α’ Λυκείου;

Η Α’ Λυκείου είναι η χρονιά που χτίζεται η βάση — τόσο στη γραμματική όσο και στην κατανόηση πρωτότυπου κειμένου. Αν ξεκινήσεις οργανωμένα τώρα, οι επόμενες χρονιές γίνονται πιο διαχειρίσιμες. Μερικές πρακτικές αρχές: διάβαζε παράλληλα πρωτότυπο και μετάφραση (ακόμα και για τις ενότητες που εξετάζονται μόνο από μετάφραση), φτιάχνε σύντομο σχηματικό συντακτικό ανά κεφάλαιο, και μην αφήνεις τα γραμματικά φαινόμενα για το τέλος — εξετάζονται μέσα από το κείμενο και απαιτούν εξάσκηση.

Αν θέλεις δομημένη καθοδήγηση και εξατομικευμένο πρόγραμμα μελέτης, δες τα online μαθήματα Α’ Λυκείου του CEARS+:

 

FAQ

Είναι ίδια η ύλη Αρχαίων Α’ Λυκείου με πέρυσι; Ναι, για το 2025-2026 η ύλη στα κείμενα και την εισαγωγή παραμένει αμετάβλητη σε σχέση με το 2024-2025.

Ποιες ενότητες του Θουκυδίδη εξετάζονται μόνο από μετάφραση; Τα κεφάλαια 70, 78 και 82-83.

Ποιες ενότητες του Ξενοφώντα εξετάζονται μόνο από μετάφραση; Τα κεφάλαια 1 (παρ. 16-32), 3 (παρ. 11-16) και 4 (παρ. 1-17).

Πότε αρχίζω να διαβάζω για τα Αρχαία στην Α’ Λυκείου; Από τον Σεπτέμβριο — η ύλη είναι εκτεταμένη και δεν “χωράει” σε εντατική προετοιμασία λίγων εβδομάδων πριν τις εξετάσεις.