Στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία της Α’ Λυκείου (η «Έκθεση»), τα δύο αντικείμενα εξετάζονται μαζί, σε συνεξέταση. Ισχύει η ίδια νομική βάση και λογική με κάθε άλλο γραπτώς εξεταζόμενο μάθημα: η Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας (Υ.Α. 173678/ΓΔ4, ΦΕΚ 5787/Β’/30-12-2020) καλύπτει το 50% των θεμάτων, το άλλο 50% το ορίζει ο διδάσκων. Αν θες να δεις πώς λειτουργεί ο μηχανισμός αναλυτικά, δες πρώτα τον αντίστοιχο οδηγό μας για την Τράπεζα Θεμάτων στην Άλγεβρα Α’ Λυκείου — η δομή του θεσμού είναι ίδια, αλλάζει μόνο το πώς οργανώνεται η ύλη ανά μάθημα.
Πώς είναι οργανωμένη η Τράπεζα στην Έκθεση
Σε αντίθεση με μαθήματα όπως η Άλγεβρα, όπου τα θέματα ταξινομούνται ανά αριθμημένη ενότητα ύλης, στη Νεοελληνική Γλώσσα η Τράπεζα είναι οργανωμένη ανά θεματική ενότητα — ένα ευρύ θέμα γύρω από το οποίο περιστρέφεται το κείμενο αναφοράς και οι ερωτήσεις. Ενδεικτικές θεματικές ενότητες που συναντώνται συχνά:
- Εφηβεία, οικογένεια, σχέσεις με γονείς και συνομηλίκους
- Γλώσσα, επικοινωνία, μέσα κοινωνικής δικτύωσης
- Περιβάλλον, καταναλωτισμός, τεχνολογία
- Στερεότυπα, προκαταλήψεις, ισότητα
- Εθελοντισμός, κοινωνική αλληλεγγύη, τρίτη ηλικία
Κάθε θέμα περιλαμβάνει ένα κείμενο αναφοράς, ερωτήσεις κατανόησης και γλωσσικών φαινομένων, και μία άσκηση παραγωγής λόγου — δηλαδή τη γραπτή σύνθεση που συνήθως αποκαλούμε «έκθεση».
Ποιες μορφές κειμένου μπορεί να κληθείς να γράψεις
- Άρθρο για σχολική ή τοπική εφημερίδα/περιοδικό
- Επιστολή ή email προς συγκεκριμένο αποδέκτη
- Ομιλία ή εισήγηση για εκδήλωση
- Ανάρτηση σε ιστολόγιο (blog) ή φόρουμ
Η μορφή του κειμένου επηρεάζει το ύφος και τη δομή — μια επιστολή έχει διαφορετικές συμβάσεις από ένα άρθρο. Καλό είναι να έχεις εξασκηθεί και στις τέσσερις μορφές, όχι μόνο στη γνωστότερη (άρθρο).
Πώς να αξιοποιήσεις σωστά την Τράπεζα στο διάβασμα
- Δούλεψε ανά θεματική ενότητα, όχι τυχαία κείμενα — έτσι χτίζεις σταθερό λεξιλόγιο και επιχειρήματα που επανέρχονται στην ίδια θεματική.
- Κράτα ένα τετράδιο με λεξιλόγιο και εκφράσεις ανά θεματική ενότητα, για να τις έχεις έτοιμες στην εξέταση.
- Εξασκήσου να γράφεις μέσα στον χρόνο της εξέτασης — όχι μόνο να διαβάζεις υποδειγματικές απαντήσεις.
- Σύγκρινε τη δομή του δικού σου κειμένου (πρόλογος – κύριο μέρος – επίλογος) με την ενδεικτική απάντηση, όχι μόνο το περιεχόμενο.
Ενδεικτικό παράδειγμα
Το παρακάτω είναι δικό μας παράδειγμα, στο πνεύμα ενός θέματος για τη θεματική «Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης» — όχι αντιγραφή θέματος της επίσημης Τράπεζας.
Ζητούμενο Να γράψεις ένα άρθρο (300-350 λέξεων) για τη σχολική εφημερίδα, στο οποίο θα αναφέρεσαι στα οφέλη και τους κινδύνους της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από εφήβους, και θα προτείνεις τρόπους πιο υγιούς χρήσης τους. Ενδεικτική δομή απάντησης Πρόλογος: τοποθέτηση του θέματος στην καθημερινότητα των εφήβων σήμερα. Κύριο μέρος, 1η παράγραφος: οφέλη (επικοινωνία, πρόσβαση σε πληροφορία, δικτύωση). Κύριο μέρος, 2η παράγραφος: κίνδυνοι (εθισμός, σύγκριση, παραπληροφόρηση). Κύριο μέρος, 3η παράγραφος: προτάσεις για πιο υγιή χρήση (όρια χρόνου, κριτική σκέψη απέναντι στο περιεχόμενο). Επίλογος: σύνοψη και ένα κλείσιμο που παροτρύνει σε ισορροπία, όχι αποχή. |
Συχνές Ερωτήσεις
Πού μπορώ να δω τα επίσημα θέματα της Τράπεζας;
Στο επίσημο portal του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) — είναι ελεύθερα προσβάσιμο σε όλους, χωρίς εγγραφή.
Εξετάζεται μαζί η Γλώσσα με τη Λογοτεχνία;
Ναι. Στην Α’ Λυκείου η Νεοελληνική Γλώσσα και η Λογοτεχνία εξετάζονται σε συνεξέταση, ως ένα ενιαίο γραπτό.
Η Τράπεζα Θεμάτων καθορίζει το 100% του βαθμού;
Όχι. Καθορίζει το 50% των θεμάτων (Ομάδα Α’, με κλήρωση). Το υπόλοιπο 50% (Ομάδα Β’) ορίζεται από τον διδάσκοντα καθηγητή.
Θέλεις καθοδήγηση στη γραπτή έκφραση της Α’ Λυκείου; Δες πώς οργανώνουμε το πρόγραμμα Α’ Λυκείου του CEARS+, με τακτική εξάσκηση σε όλες τις μορφές κειμένου και σαφή ανατροφοδότηση. |